Nowy serwis

emFiszki.pl

zapraszamy.
Jesteś tutaj: Strona główna > Geografia > Geografia ekonomiczna > Opracowania/Ćwiczenia
Wasza ocena:

Ilość głosów: 1

Zaloguj się aby zagłosować

Opracowania/Ćwiczenia

Geografia ekonomiczna

Geografia jako nauka. Ważniejsze osiągnięcia geograficzne

Odkrycia geograficzne, Magellan, Kolumb, Marco Polo, Geografia fizyczna, Geografia ekonomiczna, Geologia, Geomorfologia, Hydrologia, Działy geografii

Na Ziemi istnieje ogromna różnorodność zjawisk. Te właśnie zróżnicowania zarówno fizyczne, jak i społeczno-ekonomiczne, są przedmiotem badań geografii.

Geografia jest nauką o powłoce ziemskiej, jej przestrzennym zróżnicowaniu pod względem przyrodniczym i społeczno-gospodarczym oraz o związkach, jakie zachodzą między poszczególnymi zjawiskami przyrodniczymi a zjawiskami społeczno-gospodarczymi (J. Flis)

Nazwa geografia pochodzi od greckich słów: geos - ziemia i grapho - piszę, co oznacza opis Ziemi. Za twórcę terminu uważa się Eratostenesa z Cyreny.

Głównymi obszarami zainteresowań współczesnej geografii są:

  • litosfera (powłoka skalna)
  • hydrosfera (powłoka wodna)
  • atmosfera (powłoka gazowa)
  • biosfera (powłoka organiczna)
  • pedosfera (powłoka glebowa)

Jak już wcześniej wspomniano, geografię podzielić można na geografię fizyczną oraz na geografię ekonomiczną. Pierwszymi badaczami zajmującymi się geografią społeczno-ekonomiczną byli Strabon oraz Herodot.

Twórcami nowożytnej geografii byli Aleksander Humboldt - geografia fizyczna, oraz Karl Ritter - geografia ekonomiczna.

W skład geografii fizycznej wchodzą takie nauki jak:

1. geologia - zajmuje się budową, własnościami i historią Ziemi oraz procesami geologicznymi, dzięki którym ulega ona przeobrażeniom. W obrębie geologii można wyróżnić:

  • geologię dynamiczną - zajmującą się procesami geologicznymi zachodzącymi w skorupie ziemskiej (procesy endogeniczne) i na jej powierzchni (procesy egzogeniczne)
  • geologię historyczną - zajmującą się dziejami Ziemi, historią skorupy ziemskiej, a także życia organicznego
  • geologię regionalną – której obszar badań stanowi lokalna budowa geologiczna danego regionu.

2. geomorfologia - zajmuje się ukształtowaniem powierzchni Ziemi oraz procesami powodującymi zmiany w tym ukształtowaniu

3. hydrologia - dział geografii fizycznej zajmujący się badaniem wody (pod każdą postacią) występującej w środowisku przyrodniczym. W obrębie hydrologii wyróżnić można takie dziedziny jak:

  • glacjologia - nauka o lodowcach
  • krenologia - nauka o źródłach
  • potamologia - nauka o rzekach
  • limnologia - nauka o jeziorach
  • oceanografia - nauka o morzach i oceanach
  • hydrogeologia - nauka o wodach podziemnych

4. meteorologia - nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze, szczególnie w jej niższej warstwie - troposferze.

5. klimatologia - nauka zajmująca się klimatem

6. gleboznawstwo - nauka o glebach

7. biogeografia - nauka o świecie roślin i zwierząt

8. kartografia - nauka o mapach, metodach ich sporządzania i wykorzystania.

 

Głównymi dziedzinami geografii społeczno-ekonomicznej są:

  1. geografia ludności - nauka badająca wzajemne zależności pomiędzy człowiekiem a środowiskiem geograficznym.
  2. geografia osadnictwa - dział geografii społeczno-ekonomicznej zajmujący się rozmieszczeniem oraz układami przestrzennymi wszystkich typów i rodzajów sieci osadniczej.
  3. geografia przemysłu - nauka badająca strukturę przestrzenną przemysłu (w skali lokalnej, regionalnej, krajowej, międzynarodowej) oraz procesy czasowo-przestrzenne ją kształtujące.
  4. geografia rolnictwa - zajmuje się badaniem wzajemnych relacji między rolnictwem a środowiskiem geograficznym, bada również w szerszym znaczeniu przestrzenne rozmieszczenie produkcji roślinnej i zwierzęcej na świecie.
  5. geografia transportu - przedmiotem badań jest transport osób i towarów w aspekcie przestrzennym, w powiązaniu ze środowiskiem geograficznym, przy uwzględnieniu czynników społeczno-ekonomicznych.
  6. geografia turyzmu - nauka zajmująca się badaniem procesów związanych z turystyką
  7. geografia polityczna - zajmuje się badaniem zjawisk i systemów politycznych w ich kontekście przestrzennym.
  8. geografia religii - nauka badająca związki pomiędzy przestrzenią a religią, a w szczególności: rozmieszczeniem miejsc świętych (hierotopografia), szlakami pielgrzymkowymi, krajobrazem sakralnym, wpływem religii na rozwój miejscowości-sanktuariów i gospodarki, turystyką religijną.

 

Osiągnięcia geograficzne

Jednymi z pierwszych badaczy zajmujących się geografią byli greccy filozofowie. Herodot natomiast w szczegółowy sposób opisał dzieje Persji i Egiptu, jako pierwszy postawił także tezę że morze Kaspijskie nie jest częścią oceanu. Jednym z największych osiągnięć starożytnej geografii było dokonane w III w. p.n.e. wyznaczenie obwodu Ziemi przez Eratostenesa.

Eratostenes zauważył że w określone dni roku promienie słoneczne oświetlają dno studni w Syene (dziś Asuan), a w tym samym czasie oświetlają boki studni w Aleksandrii. Przyjął on, że obie miejscowości leżą na tym samym południku, oraz że promienie słoneczne docierają do powierzchni ziemi równolegle. Korzystając z twierdzenia Talesa zalożył że kąt między pionem a promieniami słonecznymi w Aleksandrii jest równy kątowi tworzonemu przez Syene, Aleksandrię i środek Ziemi. Pomiary podstawił do wzorów na obwód koła i objętość kuli co pozwoliło mu wyliczyć obwód Ziemi. Wynik Eratostenesa to 25 000 km - tak duża różnica pomiędzy jego obliczeniami a faktycznym stanem wynikała jedynie z tego, że przyjął on błędnie iż Syene i Aleksandria leżą na tym samym południku.

Pomiar obwodu Ziemi Eratostenesa

W roku 150 p.n.e. powstał pierwszy globus, a jego wykonawcą był Krates z Mallos. Osobą, która w znacznym stopniu przyczyniła się do rozwoju geografii, był uczony grecki Klaudiusz Ptolemeusz. Ptolemeusz był autorem ośmiotomowego dzieła zawierającego mapy i opis znanej wtedy części świata.

Istotnym okresem dla rozwoju geografii były liczne odkrycia geograficzne Wikingów w X wieku, którzy jako pierwsi dotarli do Ameryki Północnej (Labrador, Nowa Funlandia), Arabów (Al.-Idrisi). Autorem pierwszego obszernego opisu krajów Dalekiego Wschodu był Marco Polo, Istotne także były inne odkrycia Krzysztofa Kolumba w 1492 roku (dotarł do Ameryki Środkowej: Kuba, Haiti), Giovanni Caboto w 1497 roku ponownie dopłynął do Labradoru oraz Nowej Funlandii, W 1498 roku Vasco da Gama dotarł z Europy do Indii opływając Afrykę.

W 1519-22 odbyła się bardzo ważna z punktu widzenia geografii wyprawa Ferdynanda Magellana dookoła świata. Podróż ta potwierdziła tezę o kulistości Ziemi. W XVI wieku nastąpił także dynamiczny rozwój kartografii. Gerhard Kremer (Mercator) konstruuje bardzo przydatną dla żeglarstwa mapę Europy w oparciu o odwzorowanie walcowe wiernokątne, powstaje także szkoła kartograficzna Orteliusa, która sporządza pierwszy nowoczesny atlas świata.

Wiernokątna mapa świata wykonana przez Merkatora. Zdjęcie: Wikipedia

W XVII wieku kontynuowane były odkrycia geograficzne. Luis vaez Torres odkrył i przepłynął cieśninę pomiędzy Nową Gwineą a Australią. Cieśnina ta zwana jest do dziś jego imieniem. W 1642 roku Abel Tasman odkrywa Tasmanię, Nową Zelandię, Wyspy Fidżi i Tonga.

W XVIII wieku James Cook prowadząc badania Oceanu Spokojnego odkrywa północno- wschodnie wybrzeża Australii, Nowej Kaledonii, Hawajów i innych wysp. W 1750 roku prowadzone są pomiary depresji Morza Kaspijskiego, natomiast James Hutton w 1788 roku wydaje dzieło objaśniające rzeźbę powierzchni Ziemi, opisując także czynniki oraz procesy prowadzące do powstania danego typu rzeźby. Pod koniec XVIII wieku pomimo sporego dorobku naukowego geografii na mapie świata nadal widnieją białe plamy oznaczające niedostępne oraz nieznane obszary.

Na początku XIX wieku swoje badania w Ameryce Południowej rozpoczął Alexander Humboldt. Jego wyprawa uchodzi za pierwowzór współczesnych geograficznych badań naukowych. Dokonał on starannego kartowania obszaru prowadząc przy tym dokładne pomiary. W 1820 roku w Berlinie powstaje pierwsza katedra geografii na świecie. W 1849 roku Wincenty Pol tworzy pierwszą na ziemiach polskich, a drugą na świecie katedrę geografii na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W połowie XIX wieku kontynuowano podróże eksploracyjne w celu odkrycia nieznanych dotąd obszarów. Edmund Strzelecki prowadził badania eksploracyjne Australii, zdobył najwyższy szczyt tego kontynentu i nazwał go Górą Kościuszki. W połowie XIX wieku miały miejsce także wyprawy brytyjskie do Afryki stawiające sobie za cel odkrycie źródeł Nilu. Wyprawy te prowadzili David Livingstone, który przemierzył kotlinę Kalahari i odkrył rzekę Zambezi oraz wodospady: Wiktorii, Tanganika, Niasa. Po zaginięciu Livingstone’a z kolejną wyprawa wyruszył Henry Stanley, którego głównym celem było odkrycie źródeł Nilu oraz odnalezienie Livingsone’a. Stanley dokonał wielu odkryć w Afryce Środkowej (Ruwenzori, liczne dopływy rzeki Kongo), a samego schorowanego Livingstone’a odnalazł w okolicach jeziora Tanganika. Właściwe źródło Nilu odkryte zostało w 1858 roku przez Johna Speke’a.

W połowie XIX wieku George Everest wyznaczył najwyższy szczyt Ziemi. W wieku XX polski geograf i kartograf Eugeniusz Romer sporządził bardzo dokładny atlas geograficzny. Początek XX wieku to także czas arktycznych wypraw eksploracyjnych, w których uczestniczyli polscy badacze m.in. Antoni Dobrowolski. Biegun północny zdobyty został w 1909 roku przez R. Peary'ego. W początku XX wieku miały miejsce dwie wyprawy w celu zdobycia bieguna południowego: brytyjska- prowadzona przez F. Scotta, oraz norweska, której przewodził R. Amundsen.

< Roald Amundsen, pierwszy zdobywca bieguna południowego - nie powrócił z wyprawy

W 1911 roku R. Amundsen tuż przed F. Scottem dotarł na biegun południowy.

W 1953 roku Edmund Hillary jako pierwszy zdobył najwyższy szczyt świata.

W 1992/93 roku miała miejsce pierwsza udana samotna wyprawa w celu zdobycia bieguna południowego.



maximus.pl   Autorem materiału jest Marcin Obrzut. Wszelkie prawa zastrzeżone.

DEMO - przetestuj zasoby maximusa za darmo

Testy CKE - Sprawdź, czy zdasz!

Dobre uczelnie - Chcesz studiować? Nie wiesz, jaką uczelnię wybrać? Sprawdź szkoły polecane przez maximus.pl!

dla młodszej siostry lub brata czyli szkoła podstawowa

Zapytaj prawnika

Komentarze

BRAK KOMENTARZY

Zaloguj się aby napisać komentarz
 Powiadom znajomego o tym materiale
drukuj